DLL bestaat 80 jaar

Woensdag 16 september 2015, vandaag het 6e Midweekse Tussendoortje van 2015 georganiseerd door de wandelvereniging ‘De Laatste Loodjes’ uit de Zaanstad. Deze tocht is bedacht en uitgezet door Hans van der Ham. De start is vandaag vanuit het N.S. Station Sloterdijk waar zich om 09.45.  46 wandelaars hebben verzameld. Na het “koppen tellen” door de marsleider, Ben Hooijschuur, vertrekken we vergezeld door een miezerig regentje. Na het verlaten van het station bereiken we spoedig Sloterdijk. Sloterdijk is een dorp dat behoorde tot de voormalige gemeente Sloten, tegenwoordig maakt het deel uit van de stad en gemeente Amsterdam. De gemeente Sloten omvatte de dorpen Sloten, Sloterdijk, Osdorp en enkele buurtschappen. Het gemeentehuis van de vroegere gemeente stond te Sloterdijk. Per 1 januari 1921 werd de gemeente Sloten door de gemeente Amsterdam geannexeerd.

 

Omstreeks 1479 werd er een kerk gebouwd. De opbrengsten van de rijke visvangst uit het Slootermeer kwamen ten goede aan de kerk van Sloterdijk. Na het beleg van Haarlem werd de kerk in 1573 verwoest door de Geuzen. In 1663 werd de Petruskerk op het initiatief van de kerkmeester Jan Claesz van Dijk, krachtig gesteund door de ambachtsheer van Sloterdijk, Cornelis de Graeff, herbouwd. De kerk is tegenwoordig nog steeds in die vorm te bewonderen. Na de droogmaking van de Sloterdijkermeerpolder in 1644 vielen de polderopbrengsten toe aan de kerk. Na Sloterdijk komen we bij Tuinpark Nut en Genoegen dat helaas gesloten is voor bezoekers. Het is opgericht in 1920 met als doel het verbouwen van aardappelen en groente voor eigen gebruik. Na de periode 1940 - 1945 ging men zich meer richten op bloemen en planten. Het park heeft 374 tuinen variërend van 200 tot 600 vierkante meter. We lopen buitenom het park en komen bij de voormalige Westergasfabriek.

In 1883 werd de concessie door de gemeente Amsterdam verleend aan het in Londen gevestigde Imperial Continental Gas Associaton (ICGA). De ICGA bouwde eind 19 de eeuw twee steenkoolgasfabrieken in Amsterdam: de Ooster Gasfabriek en de Wester Gasfabriek. De laatste kwam gereed in 1885 en was strategisch gelegen tussen water, spoor en toegangswegen. Het gas werd aanvankelijk gebruikt voor stadsverlichting. In 1898 nam de gemeente de exploitatie over. De productie steeg en er vonden uitbreidingen plaats. Uiteindelijk nam de gasproductie af, omdat de gemeente geleidelijk overging op gas van de Hoogovens in IJmuiden, en vanaf 1963 op aardgas uit Slochteren. In 1967 werd de gasproductie van de Westergasfabriek definitief gestaakt. Na de sluiting van de fabriek bleef een zwaar vervuild terrein achter, waar niet gemakkelijk een nieuwe bestemming voor gevonden werd.Vanaf 1992 werden de gebouwen tijdelijk gebruikt voor creatieve en culturele activiteiten. Avontuurlijke ondernemers en kunstenaars streken er neer. Creatieve ondernemers werken in de gerenoveerde, historische gebouwen en er vinden talloze spraakmakende evenementen en festivals plaats.

Op het terrein van de gasfabriek was ook het eerste spoorwegstation van de lijn Amsterdam - Haarlem, Station d'Eenhonderd Roe. Op 20 september 1839 vertrok er de eerste Nederlandse trein, via Halfweg naar Haarlem, getrokken door twee locomotieven: de Arend en de Snelheid. Het station werd alweer gesloten op 4 oktober 1842 bij de opening van station Willemspoort. het lag ongeveer 350 meter westelijk van het Haarlemmerplein.

Via het Westerpark, Willemsbrug en het Haarlemmerplein bereiken we de Westelijke Eilanden, bestaande uit het Prinseneiland, Bickerseiland en het Realeneiland. Een mooi stukje Oud-Amsterdam met relatief weinig nieuwbouw. Het Realeneiland is ook bekend door de boeken van de schrijver Jan Mens.

Na de eilanden gaan we naar het Westerdok waar we op de pont stappen om naar het NDSM-eiland te varen met een tussenstop aan de Distelweg. Bij de aanlegsteiger bij het NDSM-eiland worden we begroet door een onderzeeër. Op het eiland maken we eerst een wandeling over het voormalige op het NDSM-terrein. De Nederlandsche Scheepsbouw Maatschappij werd op 25 augustus 1894 opgericht door het vermogende Kamerlid Jacob Theodoor Cremer, oud-directeur van de Deli Maatschappij. Hij nam die werf aan de Conradstraat over van Paul van Vlissingen zonder de fabriek van stoommachines, die eigendom werd van Werkspoor. Aan de Cornelis Douwesweg in Amsterdam-Noord groeide de NSM uit tot de grootste scheepswerf ter wereld in 1937. Bekende schepen uit die tijd waren de luxe passagiersschepen Oranje, Johan van Oldenbarnevelt en Marnix van St. Aldegonde. De Oranje werd op 8 september 1938 gedoopt door Koningin Wilhelmina. Het schip maakte proeftochten in juni 1939 waarbij het een topsnelheid van 26 knopen (48 km/h) haalde. Hiermee was het het snelste passagiersschip van haar tijd. Van 1941 tot 1945 deed het dienst als Australisch hospitaalschip. De Nederlandsche Dok Maatschappij was een scheepsreparatiewerf, die in 1920 werd gesticht door enkele Amsterdamse rederijen. De NDM werd gevestigd aan de noordkant van het IJ. De scheepshelling van de NSM kwam daarnaast te liggen. Op 27 februari 1946 besloten door de aandeelhouders van de 'NV Nederlandsche Scheepsbouw Maatschappij' (NSM) en de 'Nederlandsche Dok Maatschappij NV' (NDM) tot een fusie. In april 1946 werd de nieuwe werf opgericht onder de naam 'Nederlandsche Dok en Scheepsbouw Maatschappij VoF' (NDSM).

De grote kraan, Kraan 13, op het NDSM-terrein werd in juli 2013 gedemonteerd en op 26 juli 2013 naar een werf in Franeker overgebracht om te worden opgeknapt en verbouwd tot luxe-hotelkamers. Op 22 oktober 2013 keerde de kraan terug naar het NDSM-terrein als het Faralda NDSM Kraan Hotel, bestaande uit drie hotelsuites en een televisiestudio. De trams op het NDSM-terrein zijn de Amsterdamse GVB-drieasser 896 of 965? en de Rotterdamse RET-gelede wagen 319 (ex-269).

Na het op het NDSM-terrein lopen we over de NDSM-pier langs o.a. het Radio Veronica schip Norderney. Het schip werd in 1949 als HH 294 Paul J Müller in Hamburg-Finkenwerder gebouwd. De 50 meter lange IJslandtrawler heeft tussen 1950 en 1956 als vissersboot gevaren en kreeg in juli 1956 de naam NC 420 Norderney toen het schip werd verkocht aan de Niedersachsische Hochseefischerei GmbH. In 1960 werd het schip verkocht aan een Nederlands bedrijf om gesloopt te worden. Begin 1964 werd de Norderney gekocht door de gebroeders Verweij, de directie van Radio Veronica. Het moest het uit 1911 daterende voormalige Duits lichtschip Borkum Riff vervangen. De Norderney werd op de werf van de Zaanlandse Scheepsbouw Maatschappij in Zaandam verbouwd tot zendschip. Onder andere werden twee 25 meter hoge houten masten op het schip geplaatst voor de bevestiging van de zogenaamde 'waslijnantenne'. In november 1964 nam het schip de taak van het oude zendschip over. Op 2 april 1973 om 20.54 sloeg de Norderney tijdens een zware storm van zijn ankers. Het schip dreef stuurloos in de richting van Scheveningen en strandde even voor half twaalf 's avonds hoog op het Scheveningse strand. De bemanning was inmiddels opgepikt door de reddingsboot Bernard van Leer van de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij. Vlak voor de bemanning de Norderney verliet had ze de zendkristallen van de zenders overboord gegooid, zodat het schip juridisch gezien geen zendschip meer was. In de vroege ochtend van de 18e april werd de Norderney weer vlotgetrokken en teruggesleept naar haar positie, zo'n zes mijl uit de kust, buiten de territoriale wateren. Even na vier uur in de middag kwam ook de Norderney weer in de lucht en was Radio Veronica weer te ontvangen. Staande op de kop van de pier zien we aan de overkant van het IJ het REM-eiland liggen dat van 15 augustus 1964 tot 17 december 1964 TV uitzendingen verzorgden vanaf de Noordzee. Het is nu een restaurant.

Het Rode Lichtschip. Aan de kop van de NDSM-pier markeert de knalrode vuurtoren van het Lichtschip sinds 2007 Amsterdams creatieve thuishaven, de NDSM werf. Het in Engeland in 1937 uit onverwoestbaar 18mm dik ‘British steel' opgetrokken schip van 40,85 meter lang, 7,62 meter breed, 12,30 meter hoog en een diepgang van 4,57 meter en gebouwd op de scheepswerf Philip & Son, Dartmouth, Devon, England. Een lichtschip is een lichtbaken op volle zee, op de plaats waar een vuurtoren zou moeten zijn, maar waar de bouw hiervan niet mogelijk is. Vaak liggen lichtschepen in de omgeving van zandbanken of andere voor de scheepvaart gevaarlijke gebieden.

De ondiepwater mijnenveger Mahu. De M880 Mahu is een in 1960 gebouwde ondiepwater mijnenveger die door de Nederlandse Marine tot 1983 werd gebruikt. Het schip behoort tot de van Straelen-klasse en is vernoemd naar PIETER MAHU. Op 24 februari 1942, na een reddingsvlucht met de vliegboot DornierDo24K, werd het toestel van Pieter Mahu door Japanse vliegtuigen in de Javazee neergehaald. De piloot, sergeant-vlieger Pieter Mahu uit Lamswaarde, kwam daarbij om het leven, en met hem nog 5 andere bemanningsleden. Uit eerbetoon voor zijn heldhaftige daden werd hij postuum onderscheiden met het bronzen kruis en werd in 1960 een mijnenveger van de Koninklijke Marine naar hem vernoemd.

De Pollux is een replica van een 3-mastbark zeilschip van omstreeks 1850. Het was jarenlang in gebruik als opleidingsschip voor matrozen van de koopvaardij met als ligplaats Amsterdam. Het schip werd gebouwd op de werf van rederij Verschure en is op 11 september 1940 te water gelaten. In januari 1941 werd het in gebruik genomen als zesde opleidingsschip voor het in 1849 door de Koninklijke Nederlandsche Zeil en Roeivereeniging opgerichte Matrozen Instituut, de latere Lagere Zeevaartschool Pollux. Het schip lag van 1940 tot 1984 afgemeerd aan het Oosterdok te Amsterdam. In 1969 werd het schip voorzien van nieuwe masten. In 1984 is de Pollux verplaatst naar IJmuiden waar het tot 1991 in gebruik was als internaatschip. Sinds 2012 is het schip na restauratie terug in Amsterdam en heeft de Pollux een plek gekregen aan de NDSM-pier. Na de rondgang over de NDSM-pier gaan we naar Restaurant Loetje aan ’t IJ voor de lunch.

Na de lunch vervolgen we onze wandeling over het NDSM-eiland en komen in het stadsdeel Buiksloot en zoeken we het buitengebied op waar we via de Buiksloterdijk en het Vikingpad het Noordhollanskanaal bereiken. We lopen nu langs het Noordhollanskanaal en komen langs de Krijtmolen D’ Admiraal uit 1792. Heel lang werd gedacht dat de molen in 1792 gebouwd is door Roelof de Leeuw en de molen vernoemd zou hebben naar zijn vrouw Elizabeth Admiraal. Echter deze oudschepen en burgermeester van Monnickendam blijkt bij nader onderzoek al in 1763 overleden. De in 1702 geboren Elizabeth Admiraal was dus zelf de investeerder in dit bouwproject en al negentig jaar oud. Nog dat zelfde jaar is de molen voltooid en in gebruik genomen. Als eerbetoon aan haar man liet Elizabeth twee leeuwen plaatsen op het zuidoostelijke dak van de molenschuur. Eind Juli 1793 overleed Elizabeth Admiraal en werd in hetzelfde graf bijgezet als haar man in het koor van de grote kerk van Monnickendam. De molen werd in de beginjaren gebruikt om tras te maken. Hierbij werd tufsteen gemalen dat afkomstig was uit het Eifelgebergte. Dit gemalen tufsteen (tras) werd met kalk gemengd tot mortel. Omstreeks 1900 ging men krijt malen voor de verfindustrie.

Verder langs het Noordhollanskanaal en via het Florapark komen we in Amsterdam-Noord waar we via het Hogedoornplein, Hermansweg en de van der Pekstraat het voormalige Shell-terrein bereiken en lopen langs de IJ-oever naar het Nederlands Filmmuseum. Van 1975 tot begin 2012 was het museum gevestigd in het Vondelparkpaviljoen. Nadat de gemeente Amsterdam de huur van het Vondelparkpaviljoen verdrievoudigde, kwam in 1999 de directeur met een ambitieus plan om het Filmmuseum samen met verwante instellingen als een 'museum voor beeldcultuur' in Rotterdam op de Kop van Zuid te huisvesten. De verontwaardiging in Amsterdam was groot; het plan werd door het toenmalige bestuur teruggedraaid. Daarna werd uit drie opties gekozen voor nieuwbouw op de noordoever van het IJ. Het duurde meer dan tien jaar voordat het nieuwe gebouw kon worden gerealiseerd. Op 8 januari 2012 vertrok het instituut uit het Vondelparkpaviljoen en op 4 april opende Koningin Beatrix het nieuwe filmmuseum aan het IJ. Nog een klein stukje lopen en komen bij restaurant De Pont waar de wandeltocht eindigt. Het was, ondanks het mindere weer, een interessante wandeling waar we voor velen onbekende plekjes ontdekten. Ben, bedankt voor de goede leiding en Hans bedankt voor het bedenken en uitzetten van deze tocht.

Willem Deumer.

fotoverslag

Fotoalbum 2017

Klik hier voor het fotoalbum van 2017

Facebook

Klik op het logo voor onze Facebook pagina

Onze sponsor

Bezoek de website van onze sponsor:

Klik hier voor website "Liv Ourdoor" (onze sponsor)

Ga naar boven